|
Türk
Tezhib
Tarihi

Türkler'de tezhibin geçmişi Uygurlar'a kadar uzanır. Mani dininin
Uygurlar arasında yayıldığı 9. yüzyılda tezhib sanatı da görülmeye
başlanmıştır. Bu dönemde İslam ülkelerinde de tezhib yaygın bir sanattı.
Anadolu'ya Selçuklular'ın getirdiği tezhib sanatı, en gelişkin dönemini
Osmanlı Devleti zamanında yaşamıştır.
Öte yandan 15. yüzyılda Mısır'da Memlûk sanatçıları ayrı bir üslup
geliştirmişler, aynı dönemde İran'da ve ardından Timurlular'ın egemen
olduğu Herat, Hive, Buhara, Semerkand gibi merkezlerde tezhib sanatı
büyük gelişme göstermiştir. Herat'ta geliştirilen üslup daha sonra da
İran tezhib sanatını büyük ölçüde etkilemiştir.
Osmanlı sanatçıları da 15.-16. yüzyıllarda İran'la artan ilişkiler
sonucunda Herat Okulu'nun birçok özelliğini eserlerinde kullanmış, yeni
terkiblere ulaşmışlardır. 18. yüzyılda Osmanlı ülkesinde klasik tezhib
sanatı gerilemeye yüz tutmuş, klasik motiflerin yerini Batı sanatının
etkisiyle kaba süslemeler almaya başlamıştır. 19. yüzyılda ise mimaride
baskın hale gelen batı etkisi tezhibe de tüm ağırlığı ile yansımıştır.
Bu dönemde , klasik sanat eserlerinde tek tek kullanılan çiçek
motifleri vazolar, saksılar içinde buketler halinde görülür olmuş;
tezhibin asalet ve özgünlüğü yitirilmiştir. Günümüzdeki tezhib
sanatçıları ise yeniden klasik dönem tezhibine dönerek bu eşsiz sanatı
asliyetine uygun bir çizgide yeniden canlandırmışlardır.
|