|
Klasik Tezhib Tekniği :
Tezhibte temel malzeme altın ya da boyadır. Altın, dövülerek ince bir
tabaka haline getirilmiş varak olarak kullanılır. Altın varak su içinde
ezilip jelatinle karıştırılarak belli bir kıvama getirilir. Boya ise
genellikle toprak boyalardan seçilirdi. Günümüzde sentetik boyalar
kullanılmaktadır.
Tezhib sanatçısı (müzehhib) bir kâğıdın üstüne çizdiği
motifi önce sert bir şimşir ya da çinko altlığın üstüne koyarak
çizgileri noktalar halinde iğneyle deler. Sonra bu delikli kâğıdı
uygulanacağı zeminin üstüne koyarak delikleri yapışkan bir siyah tozla
doldurur. Delikli kâğıt kaldırıldığında motifin uygulanacak zemine
çıktığı görülür. Bu motif iyice belirginleştirilip altınla ya da boyayla
doldurularak tezhib meydana getirilir. Uygulanacak desen tezhibin
yapılacağı kağıdın üstüne silkme yoluyla aktarılır.
Simetrik desenler, her kez dörtte biri olmak üzere dört defada kağıda
geçirilip tezhip edilir. Serbest desenlerin ise tümü bir defada işlenir.
Boyama ve altınla bezeme işlemi bittikten sonra altınla yerler istenirse
zer mühreyle parlatılır. Böyle tezhiplere pesend (beğenilmiş),
desenin altının yanında boyayla da yapıldığı tezhiplere de boyalı
halkar adı verilir.
Altınlamanın bir çeşidi de zer-efşan (altın serpme) adını
taşır.
Nerelerde kullanılır?
Tezhip sanatı tarih boyunca en çok Kur`an-ı Kerim`lerin ilk ve son
sayfalarında, surelerin baş taraflarında kullanılmıştır. Bu yönüyle
tezhip "Kur'an Sanatı" olarak adlandırılsa yeridir. Bazen
tezhiplenmiş başka kitaplarda satır aralarına, sayfa kenarlarıyla
köşelerine, şiir kitaplarında mısra ya da beyit aralarına da tezhip
yapılır. Kur`an-ı Kerim `de ayetleri ayırmak için nokta yerine
kullanılan küçük yıldız ve çiçek biçimindeki ögeler de tezhiple yapılır.
Bunların geometrik biçimli olanları mücevher nokta, altı
köşelileri şeşhane nokta, beş yaprağı andıran beş köşelileri
penç-berk, üç köşelileri de se-berk adıyla anılır. Kur`an-ı
Kerim okunurken durulacak ya da secde edilecek ayetleri belirtmek için,
ayet hizalarına konan geometrik süsler de tezhibin ana örgelerindendir.
Bu işaretlerin vakıf, secde, hizb, aşir, sure ve cüz gülü gibi çeşitleri
vardır.
TEZHİB
DESENLERİ
NASIL
OLUŞTURULUR
?..
BAZI
TEZHİB
DESENLERİ
-Cahide Keskiner-
BU WEB SİTESİ
İÇERİK
ORTAĞIDIR
“Tezhib, ruhun Allah’a doğru akışını “billurlaştırır” ve Allah Kelamı’nın kutsal varlığından
ortaya çıkan ruhun yeniden bütünleşmesinde bizzat yardımcıdır.
Tezhib, kutsal metnin okunmasından ortaya çıkan manevî enerjinin görselleşmesini mümkün kılar;
böylelikle o, sayfanın kenarında bulunurken,hatt bizzat metni oluşturur.
Tezhib, Kutsal Kelam’ı çevreleyen hâle ve
Nur’un Kelam’ı olan Kelimenin varlığını oluşturan
nur gibidir.”
Prof.Dr.Seyyid Hüseyin Nasr
|
